Cha Mẹ là giáo viên tốt nhất

Cha Mẹ là giáo viên tốt nhất

Cha Mẹ là giáo viên tốt nhất, dạy cho bé, sách hay

Piano Fun - Mua bán đàn Piano - Guitar - Lớp học đàn
Hỗ trợ trực tuyến
facebook
Thống kê truy cập
Cha Mẹ là giáo viên tốt nhất
Cha Mẹ là giáo viên tốt nhất

Những chuẩn bị trước khi học nhạc

Con tôi có năng khiếu âm nhạc Không?

Có thể bồi dưỡng năng khiếu âm nhạc cho con được không?

Những câu hỏi như vậy thường làm khó các bậc cha mẹ. Thực ra, đằng sau những câu hỏi ấy, điều phụ huynh thực sự muốn biết là:

Nếu con mình không có năng khiếu, thì có nên tiếp tục học nhạc không?

Có thể bồi dưỡng năng khiếu âm nhạc cho con được không?

Nếu chỉ vì không có năng khiếu mà không học nhạc nữa, thì có phải là đáng tiếc không?

Đầu tiên chúng ta hãy phân tích một chút:

“năng khiếu âm nhạc” lí tưởng mà bạn đặt ra, cao đến mức nào? Chỉ cần chơi được nhạc là được, hay phải là Mozart tái thế?

Có thể con bạn đã có bẩy điểm năng khiếu, nhưng tiêu chuẩn của bạn phải là chín điểm. Vì con bạn không đạt được cao độ lý tưởng mà cho rằng đứa bé không có năng khiếu? “Không có năng khiếu” là suy nghĩ của mình bạn, hay giáo viên cũng cho rằng như vậy?

Bạn hãy phân tích kĩ càng hai vấn đề trên. Nếu anh chưa có suy nghĩ và tiêu chuẩn thích hợp, thì hãy điều chỉnh lại tiêu chuẩn của bạn rồi đọc tiếp:

Bạn đoán định con mình có hay không có năng khiếu âm nhạc vào lúc bé mấy tuổi?

Trẻ có năng khiếu âm nhạc hay không, nếu không phải chuyên gia thì khó mà phán đoán chính xác. Hơn nữa, đưa ra kết luận quá vội vàng thường sẽ gây ra quyết định sai lầm, đối với trẻ nhỏ chưa có chút “quyền biểu quyết” nào, thì đó là một sự bất công.

Có nhiều bậc cha mẹ thông qua quan sát quá trình trưởng thành của trẻ, dựa vào một vài dấu hiệu nào đó mà phán đoán xem trẻ có năng khiếu hay không, Nhưng bạn có từng nghĩ rằng, “năng khiếu âm nhạc” được hình thành là có nguyên nhân của nó:

Trong thời kỳ bào thai, thời kỳ sơ sinh, sau khi trẻ đầy tháng và thời kỳ nhi đồng, bạn có tạo ra môi trường âm nhạc cho trẻ hay không?

Trong thời gian ấy, Trẻ có cơ hội được ở trong môi trường âm nhạc hay không?

Cha mẹ hay những người thân thường tiếp xúc với trẻ, có ai làm công việc về âm nhạc hoặc là người yêu nhạc hay không?

Người thân, họ hàng, có ai là người thành công trong âm nhạc không?

Trong những câu hỏi trên, chỉ cần có ít nhất một câu trả lời khẳng định, thì tuy trẻ không phải là thiên tài âm nhạc, nhưng chuyện “có năng khiếu âm nhạc” là không có gì phải nghi ngờ cả.

Theo kết quả nghiên cứu của các chuyên gia giáo dục và chuyên gia thần kinh não bộ, từ khi hình thành thai nhi, đến khi trẻ chào đời và tận lúc hai tuổi, là thời gian vàng cho trẻ tiếp nhận ảnh hưởng của “âm thanh” (Ngôn ngữ, anh nhạc); Từ 2 tuổi đến 5 tuổi là thời gian vàng “thứ cấp”. Có thể bé nhà bạn đã qua thời kỳ trên, nhưng đừng lo lắng, bắt đầu muộn còn hơn không, hãy nhanh chóng bắt tay vào hành động, bất cứ lúc nào bắt đầu nghe nhạc cũng đều có hy vọng tiến bộ cả.

Chắc bạn đã tỉnh ngộ, thành La mã không thể xây trong một ngày! Nói cách khác, năng khiếu âm nhạc không phải bẩm sinh. Thiên tài âm nhạc có thể là do Trời sinh. Nhưng nếu chỉ là học nhạc, thưởng thức âm nhạc, thì không cần phải có năng khiếu gì ghê gớm lắm, hoàn toàn có thể bồi dưỡng được.

Chỉ cần bạn không yêu cầu con mình Trở thành những thiên tài như Mozart hay Beethoven, thì xin bạn đừng tùy tiện nói rằng con tôi không có năng khiếu âm nhạc. Bạn nên hỏi bản thân trước rằng, Mình có cung cấp nguồn dinh dưỡng âm nhạc cho con chưa?

Nếu bạn chưa từng tạo cho bé bất cứ môi trường âm nhạc nào, Chỉ trông chờ vào việc mỗi tuần đến gặp giáo viên nhạc một tiếng đồng hồ, thì kết luận trẻ có năng khiếu hay không rất không công bằng cho trẻ nhỏ. Trong môi trường như vậy mà hy vọng trẻ có năng khiếu âm nhạc thì rõ ràng là chuyện viển vông.

Vậy nên, đừng băn khoăn trước những câu hỏi đó nữa. Nếu bạn đã đọc xong bài này, và kiên trì thực hành phương pháp “Cung cấp nguồn dinh dưỡng âm nhạc” của tôi trong khoảng 2 năm trở lên, đồng thời có một giáo viên tốt để dạy nhạc, cộng thêm thái độ đúng đắn của bạn trong việc kèm cặp trẻ, mà phát hiện trẻ vẫn không có ý muốn học nhạc, giống như một hòn đá cứng không thể mài giũa nổi, vậy thì có thể rút ra kết luận: Có lẽ con bạn đúng là không có tế bào âm nhạc trong người, mau mau cho bé chuyển sang lĩnh vực khác đi thôi! Hoặc làm một người thưởng thức âm nhạc thuần túy cũng là một lựa chọn không tồi!

Bước đầu tiên học nhạc - nghe nhạc

Nói đến “tiếp xúc với âm nhạc”, một số bậc cha mẹ sẽ cho rằng: Tiếp xúc với âm nhạc tức là dạy con mình học một nhạc cụ nào đó! Giáo dục âm nhạc là loại giáo dục ở trường khi trẻ đi mẫu giáo và học tiểu học, đây là việc của giáo viên trong trường hoặc giáo viên nhạc bên ngoài. Thực ra, quan niệm đúng đắn nên là:

Kích thích tiềm năng âm nhạc của trẻ em phải bắt đầu từ việc “nghe”

Mục đích chủ yếu của giáo dục âm nhạc trong thời kì nhi đồng hoặc thời kì sớm hơn nữa, không phải là đạt được kĩ thuật âm nhạc, mà chủ yếu là kích thích tiềm năng âm nhạc và bồi dưỡng những năng lực âm nhạc cơ bản của trẻ. “Kĩ thuật âm nhạc” là chỉ sự hiểu biết về nhạc lí và kĩ năng chơi nhạc cụ, thời kì thích hợp để học là giai đoạn trẻ đã đến trường (từ 6 tuổi trở đi); còn trẻ trước tuổi đến trường (trước khi đủ 6 tuổi), thì hoạt động giáo dục âm nhạc nên căn cứ vào sự phát triển về sinh lí của trẻ, coi trọng hoạt động “nghe”, và phối hợp thêm một số hoạt động mang tính sáng tạo của cơ thể.

Vì vậy, “nghe” cần trở thành bước đầu tiên trong quá trình giáo dục âm nhạc cho trẻ, và là bước quan trọng nhất! Làm tốt bước “nghe”, thì trong quá trình học nhạc sau này, cả trẻ nhỏ, giáo viên và phụ huynh đều sẽ thấy nhẹ nhàng hơn rất nhiều, và cũng dễ bước trên con đường thành công!

Hãy nhớ lại quá trình chúng ta học ngôn ngữ: quanh trẻ nhỏ có rất nhiều người nói chuyện (trẻ nhỏ được nghe) -> trẻ bắt đầu học nói (trẻ được nói) > bắt đầu đọc chữ (trẻ được đọc) -> biết đọc rồi thì bắt đầu viết (trẻ được viết); quá trình nghe -> nói -> đọc -> viết là quá trình nhân loại học ngôn ngữ, và quá trình học âm nhạc cũng như vậy.

Gia đình chính là lớp học tốt nhất

“Gia đình là trường học quan trọng nhất của đời người, cha mẹ là người thầy quan trọng nhất của cả đời con cái”. Giáo dục âm nhạc cho trẻ nhỏ có thể bắt đầu bất cứ khi nào, và giáo viên tốt nhất chính là cha mẹ! Lớp học tốt nhất chính là nhà! Thử nghĩ xem, bạn không thể bế trẻ đi khắp nơi tìm lớp ngay từ khi trẻ mới chào đời phải không? Thời gian và tiền bạc lãng phí vào vấn đề giao thông là quá đủ để cho trẻ được nghe hàng trăm bản nhạc! Vì thế, đừng chối bỏ trách nhiệm, đừng nói rằng tôi không có khiếu âm nhạc, nên tôi không thể dạy nhạc cho con tôi. Quan niệm đó cần được sửa đổi.

Tôi có một người bạn mở một công ty chuyên về khí cụ âm nhạc, thường đem con đến công ty. Cháu bé tên là Bân, vì ở công ty nên từ bé đã bật tắt thành thạo các dàn loa, cháu bé cũng tiếp xúc nhiều với âm nhạc. Lúc 5 tuổi, bé Bân vào lớp học nhạc của tôi, ban đầu bé không có gì nổi bật. Sau khi học khoảng 2 năm, bé dần dần bộc lộ sự yêu thích và khả năng âm nhạc của mình. Bé bắt đầu học piano từ lớp 2, mỗi ngày tự giác luyện đàn hơn 1 tiếng, bé còn nói với mọi người là, hàng ngày mà không tập đàn, thì không thể làm việc khác được.

Nhìn cháu bé chìm đắm trong tiếng đàn piano, hồi tưởng lại quá trình trưởng thành của bé, tất nhiên không thể phủ nhận công sức giáo dục âm nhạc cơ bản của tôi, nhưng sự hun đúc của “môi trường âm nhạc” mà từ nhỏ cháu được tiếp xúc có tác dụng quan trọng hơn. Rất nhiều bậc cha mẹ, bỏ lỡ phương thức giáo dục rất đơn giản là cho trẻ nghe nhạc, mà chỉ biết đợi đến khi con cái mình được 4, 5 tuổi thì cho đi học piano, violin. Ðó là phương thức giáo dục vừa tốn kém vừa tàn nhẫn đối với trẻ nhỏ, rất dễ khiến trẻ gặp trở ngại khi học, thậm chí là bỏ cuộc giữa chừng!

Sống trong môi trường âm nhạc

Có hai phụ huynh rất nhiệt tình và giàu có, đem 3 đứa con đang học lớp 1, lớp 2 và lớp 4 đến chỗ tôi học piano. Khi bắt đầu học, tôi phát hiện ra cả ba cháu bé đều có một bệnh chung: không hề đọc kĩ bản nhạc, mỗi đoạn nhỏ đều xuất hiện những âm sai. Nếu hòa âm đánh sai, sẽ phát ra âm thanh rất khó nghe, nhưng các cháu vẫn tiếp tục chơi mà không có cảm giác gì. Âm nhạc không khiến cho bọn trẻ rung động được.

Ðối với hai cháu bé, cho dù từ góc độ tâm lí hay sinh lí mà nói, thì âm thanh của cây đàn dương cầm phát ra không phải là bản nhạc tuyệt diệu, mà hoàn toàn chỉ như tiếng gõ máy tính, máy chữ, không có chút cảm xúc. Tuy tôi đã mất một năm trời để sửa chữa, nhưng tình hình tiến bộ của hai cháu vẫn thuộc loại tệ hại nhất trong quá trình dạy học của tôi từ trước tới nay. Sau đó, không còn cách nào khác, tôi buộc phải tới thăm nhà hai cháu, tình trạng của gia đình quả thực làm tôi sốc: phòng khách không có cách âm, góc tường bày một chiếc piano, phía ngoài tường là một nhà máy khá rộng, mười mấy cỗ máy to lớn, kêu ầm ĩ từ sáng đến tối, cha mẹ bận rộn làm việc cả ngày trong nhà máy; các cháu ngày ngày sống trong tiếng ồn, không những không được nghe nhạc, mà đến tiếng đàn của chính mình cũng không nghe được. Sau khi nhìn thấy cảnh ấy, tôi vô cùng đau lòng, cha mẹ các cháu không tiếc những đồng tiền vất vả kiếm được để bồi dưỡng con cái, nhưng lại quên mất việc tạo ra môi trường học tập tốt cho trẻ, họ không biết rằng, đó cũng là một nhân tố giáo dục quan trọng. Từ đó có thể thấy tầm quan trọng và sức ảnh hưởng của giáo dục thính giác.

Khi đã có được những hành trang cơ bản của âm nhạc - những hành trang nội tại vô hình - thì sau này, khi được tiếp xúc với hoạt động luyện tập âm nhạc, trẻ sẽ rất nhanh chóng hòa đồng, hiểu và yêu âm nhạc. Ví dụ rất nhiều nhà soạn nhạc vĩ đại của phương Tây như G. P. Palestrina, Monteverdi, Handel, Bach, Haydn, Mozart… khi tham gia hoạt động của giáo hội, ban đầu chỉ là ca sĩ hát thơ, sau đó trở thành nghệ sĩ phong cầm cho nhà thờ, thành chỉ huy, rồi nhà soạn nhạc, trong tiếng ca sùng kính và tán dương Chúa của nhà thờ, thời thơ ấu, họ đã nhận được rất nhiều tác động từ giáo dục âm nhạc, gây dựng cơ sở cho thành tựu âm nhạc sau này.

Lấy thêm một ví dụ nữa về một quãng đời của nghệ sĩ piano nổi tiếng thế giới - Lang Lang. Cha Lang Lang là một nghệ sĩ đàn nhị hồ hàng đầu của đoàn văn công không quân Thẩm Dương, mẹ anh là một viên chức nhà nước bình thường. Cũng giống như rất nhiều bậc cha mẹ khác đang mong ước con mình thành tài, vì đứa con sắp chào đời của mình, nửa đêm người chồng dẫn theo người vợ bụng mang dạ chửa đến lấy bằng được chỗ ở khu tập thể được mệnh danh là “hành lang âm nhạc” trong sân tòa nhà bộ tư lệnh không quân Thẩm Dương. Lang Lang đã chào đời ở đó!

“Ở trong tòa nhà tập thể đó, gần như trẻ con nhà nào cũng luyện đàn, nếu không thì cũng tập hát, đó là một nơi tràn đầy không khí nghệ thuật. Ở đó giống như hội thi vậy, nào là xem nhà nào luyện đàn sớm hơn, nào là con nhà nào tiến bộ nhanh hơn. Khi đó chỉ thấy chơi đàn là rất bình thường, vì mọi người đều chơi, ai mà không chơi đàn thì mới là kì quái. Sau này, nhà tôi chuyển khỏi khu đó, tôi mới biết thì ra cũng có người không chơi đàn, không ca hát!”. Ðây là câu trả lời phỏng vấn Tuần san Thanh Niên Bắc Kinh của Lang Lang vào năm 2006.

Bạn có để ý thấy không, từ khi còn trong bụng mẹ, anh ấy đã nghe hàng xóm xung quanh không đàn thì hát, khi ra đời lại càng được nghe nhiều. Với môi trường như thế, lại cộng thêm khả năng âm nhạc thiên bẩm, nên trong quá trình học tập, ngay từ bước chạy đà, anh ấy đã nhanh hơn người khác rồi.

Có thể mọi người nghĩ rằng do được cha thúc ép nên anh ấy mới thành công. Nhưng bạn biết không, những ngày sau đó, dù gặp rất nhiều khó khăn, anh ấy vẫn giữ một tinh thần lạc quan và khát vọng học tập vô cùng mạnh mẽ: Tôi phải tiếp tục chơi đàn! Tôi nhất định phải chơi đàn! Sau đó, từ 11 tuổi, Lang Lang đã liên tục tham gia các cuộc thi piano quốc tế, và lần nào cũng rất xuất sắc. Ðồng thời, anh cũng luôn tự nhắc nhở bản thân rằng: Tôi phải trở thành nghệ sĩ hàng đầu!

Nguyên nhân và động lực nào đã khiến Lang Lang kiên trì đến vậy? Ðọc xong đoạn anh ấy kể về thời gian sống trong khu tập thể tại Thẩm Dương, cá nhân tôi thấy rằng: Từ khi chào đời đến lúc người cha chuyển nhà từ Thẩm Dương lên Bắc Kinh, trong khoảng thời gian đào tạo tốt nhất là hơn 8 năm đầu đời, môi trường âm nhạc trong khu tập thể ở Thẩm Dương đã cung cấp nguồn dinh dưỡng âm nhạc dồi dào cho Lang Lang, đó là khóa “đào tạo âm nhạc” âm thầm lặng lẽ nhưng vô cùng quý giá!

Bước đầu học nhạc, thực ra chỉ đơn giản như vậy, không tốn kém, nhưng ảnh hưởng rất lâu dài!

Bài khởi động trước khi học nhạc cụ

Sau khi trẻ trải qua giai đoạn học nhạc cụ sơ cấp, các vấn đề cần khắc phục sẽ xuất hiện ngày càng nhiều, ví dụ: ngón tay thiếu lực, ngón tay không thể thả lỏng, ngón tay không thể chơi hai âm độc lập hoặc đồng thời đánh hai âm; hai tay không thể đồng thời làm những động tác khác nhau, như một tay đánh hợp âm, một tay chơi âm chính hoặc một tay bấm phím, một tay gảy dây…, đủ để thấy điều kiện sinh lí có đủ cho trẻ học nhạc cụ hay không. Vì vậy, trước khi học bất cứ thứ nhạc cụ gì, cha mẹ nên cùng trẻ thực hiện một vài bài khởi động với tâm lí vui chơi nhẹ nhàng, để trẻ được củng cố điều kiện về cơ thể, sau này việc học nhạc cụ sẽ nhẹ nhàng hơn.

Vận động toàn thân

Nhảy trên giường nhún: Cảm nhận cảm giác gắng sức và thả lỏng.

Tưởng tượng bản thân là người gỗ hoặc quả bóng bay: (Người gỗ) được điều khiển, được nghỉ ngơi; (bóng bay) được bơm hơi, xả hơi, trong quá trình đó trải nghiệm cảm giác căng cơ hoặc thả lỏng.

Chạy bộ: Tăng cường khả năng điều tiết và khả năng độc lập của tứ chi.

Chơi trò đẩy xe cút kít: Cha mẹ nắm hai chân của trẻ, trẻ đi bằng hai tay, tập luyện lực cánh tay.

Các trò chơi rèn luyện sức khỏe trong công viên: Có thể tập luyện tính linh hoạt của cơ thể trẻ, tìm hiểu cấu tạo và sức lực của tay chân, tăng cường khả năng điều tiết của hai tay, luyện tập khả năng độc lập của hai tay.

Vận động cục bộ

(1) Cổ tay

 

Ðập bóng da: Hai tay thay nhau đập bóng, để luyện thả lỏng cổ tay, có thể luyện tập tăng cường đối với trẻ tay yếu.

 

Ném bóng vào tường: Ném bóng vào tường, hoặc cha mẹ và trẻ ném bóng cho nhau. Trong quá trình ném bóng, đỡ bóng, trẻ tập cách điều khiển lực bàn tay, cổ tay.

 

 Hai tay làm hai động tác khác nhau: Tay trái vỗ đùi, tay phải bóp đùi, rồi đổi tay.

 

  (2) Ngón tay

 

Sử dụng kẹp quần áo: Dùng ngón tay cầm kẹp quần áo, cặp vào một tấm bìa, lại lấy ra, lặp đi lặp lại, luyện các ngón của cả hai bàn tay. Trong khi cặp vào và lấy ra, lực ngón tay sẽ được tăng cường.

 

Bóp nặn đất sét: Bóp đất có thể tập cho ngón tay những động tác lớn, còn nếu nặn ra hình dáng thì luyện được cho ngón tay những động tác nhỏ, thường thì trẻ rất thích thú với việc này.

Tập xà, tập cầu đu: Luyện tập lực ngón tay, cổ tay và cánh tay.

 

Các bậc cha mẹ có thể tự tìm trong sách vở rất nhiều hoạt động khác thích hợp với nhu cầu khác nhau của trẻ, hoặc những vấn đề khác nhau ở từng lứa tuổi. Nói tóm lại, tăng cường vận động cùng trẻ, hoặc tham gia hoạt động ngoài trời, đều tốt cho sự phát triển tâm, sinh lí của trẻ hơn là cả ngày chỉ ngồi ở nhà.

 

Khi con tôi còn nhỏ, tôi thường đưa chúng tới công viên tham gia các môn vận động và những bài tập kể trên. Nếu tôi bận thì nhờ ông bà nội, ông bà ngoại hoặc cha các cháu đưa đi, mọi người đều rất vui. Ðiều này cho dù là đối với việc học múa hay học nhạc, thậm chí đối với việc học văn hóa và tạo dựng quan hệ xã giao cũng đều có tác dụng rất lớn.

Trích trong sách: “Cha Mẹ là giáo viên tốt nhất” của tác giả Trịnh Hựu Tuệ